آدرس فرم درخواست شرکت در هفتمین همایش علوم و فنون دریایی ایران را در سایت خود قرار دهید . برای فرم درخواست اینجا را کلیک کنید  (این فایل باپسوند حیب است)

خاویار... گزارش تصویری / تکثیر و صید و فراوری و عمل آوری خاویار /ماهیان خاویاری در شمال کشور شهید مرجانی در گرگان
حتما ببین  اینجا را کلیک کنید 

سایت هایدهمین نمایشگاه بین المللی ماهیان زینتی در سنگاپور . بزرگترین رخداد در زمینه ماهیان زینتی در آسیا :کلیک کنید

 پایگاه اطلاع رسانی شیلات استان فارس :کلیک کنید

مرکز تحقیقات آرتمیا در ارومیه :کلیک کنید

پایگاه های اطلاع رسانی شیلات استانها :کلیک کنید

نحوه محاسبه غذای روزانه ماهی قزل آلا :کلیک کنید

فرآيند توليد ميگوي مولد پرورشي عاري از بيماري:کلیک کنید

دومین کنفرانس بین المللی تیلاپیا در مالزی :کلیک کنید

جدید شیلاتی که با ما لینک شداند :

۱. شبکه اطلاعات علمی( سفارش کتاب و پوستر) اینجا را کلیک کنید

۲. یک وبلاگ شیلاتی از مرتضی امامی  اینجا را کلیک کنید

۳. گلچین  سایت های شیلاتی اینجا را کلیک کنید

بسم الله الر حمن الرحيم

تحقيق : پرورش قزل آلاي رنگين كمان

استاد : آقاي دكتر هدايتي فرد

دانشجو : عبدالكريم اسبوچين

پاييز 1386

نحوه پاك كردن ماهي

هر نوع ماهي ، درسته ، با سرودم يا فيله ويا تكه تكه شده را بايستي قبل از پختن بخوبي شست وتميز نمود وعمليات زير را انجام داد:

شكم آنها را خالي نموده باله هاي آنها را ببريد بريدن باله ها بيشتر براي زيباتر جلوه دادن ماهي طبخ شده است. ماهي بدون سرودم نه تنها اشتها آور است بلكه سرخ کردن آن هم آسانتر است.

در ماهيهائي كه داراي باله خار مانند هستند, بايستي ابتدا اين زوائد بريده شوند در غير اينصورت خارها ممكن است دستها را زخمي نمايند. اسكلت استخواني اتصال باله ها به بدن ماهي ، بايستي به دقت وبا احتياط جدا شود.

ـ بريدن باله ها : ماهي را از پهنا روي تخته آشپزخانه خوابانده وبا قيچي تيز باله هاي پشتي , شكمي , مخرجي وسينه اي آنرا ببريد

اگر ماهي داراي خارهاي تيز است , بهتر است با يك چاقوي نوك تيز در امتداد طرفين باله ها شكافي بوجود آورده وباله ها را از اسكلت استخواني آن جدا نماييد

ـ تراشيدن فلسها : دم ماهي را با دست چپ نگه داشته وبا چاقوي معمولي ويا لبه اره اي كه در دست راست داريد فلسها را با حركت چاقو از دم به طرف سرماهي پاك كنيد(براي جلوگيري از پاشيدن وپراكنده شدن فلسها به اطراف مي توان ماهي را در ظرف بزرگ پرآب قرارداد وفلسها را داخل آب پاك كرد.)پس از تراشيدن فلسها ، ماهي را خوب شستشو دهي. د

جدا كردن استخوانهاي ماهي

براي بيرون آوردن استخوانهاي ريز ماهي بايستي ابتدا با چاقو غشايي را كه آنها را احاطه نموده است , جدا نمود. اينكار را مي توان در مورد ماهيهايي كه داراي تيغهاي بزرگ هستند مانند ماهي كپور , سفيد , آزاد وغيره انجام داد.در مورد ماهيهائي كه تيغهاي ريزتري دارند آنها را بايستي با دست جدا كرد.

جدا كردن تيغهاي جانبي

براي اين منظور ماهي شكم باز شده كامل را آنقدر باز مي نمائيم تااستخوانها وتيغهاي پشتي وجانبي كه داخل عضلات قراردارند وبوسيله غشاء پوشيده اند معلوم شوند.غشاء را با چاقو جدا كرده وتيغها را يك يك با دست از ستون مهره جدا مینماییم.

براي جدا كردن ستون مهره ها با قيچي آشپزخانه ستون مهره ها را از نزديكترين نقطه به سرماهي ببريد. سپس قسمت بريده شده را با دست راست گرفته وبا احتياط آنرا به طرف دم كشيده وجدا نمایید از اين زوائد مي توانيد براي تهيه سوپ استفاده کنید .

تخليه امعاء واحشاء

براي انجام اين عمل به دو طريق مي توان عمل كرد

روش اول

بريدن شكم ماهي بوسيله قيچي : به كمك قيچي يا يك چاقوي تيز شكافي از سر به طرف دم ايجاد (يا از مخرج به طرف سر)وامعاء واحشاء ماهي را بيرون مي آورند.كليه ماهي را كه به شكل خون تيره لخته شده ودر امتداد تيره پشتي ماهي قرار دارد با چاقو تراشيده وبا آب سرد درون ماهي را كاملاً شستشو دهيد

روش دوم

خالي كردن شكم از طريق بريدن برانشها : اگر مي خواهيد ماهي را شكم پر طبخ نمائيدمي توانيد امعاء واحشاء آنرا از طريق برانشها تخليه نمائيد. براي اينكار عمليات زير را انجام دهيد:

انگشت اشاره دست راست را خم كرده وآنرا از شكاف برانش داخل گلوي ماهي فرو برده وامعاء واحشاء وبرانشها را تخليه نمائيد(در اين عمل احتياط شود انگشت شما زخمي نگردد).پس از خارج كردن امعاء واحشاء ماهي را با آب شستشو دهيد. براي تخليه امعاء واحشاء از طريق بريدگي كه درناحيه بين برانشها وزيرگلوي ماهي بوجود مي آيد نيز مي توان عمل كرد

طرز فيله كردن ماهي

- بريدن باله ها وايجاد شكاف در شكم ماهي از دم به طرف سر

- تخليه امعاء واحشاء

- شستشوي درون ماهي

جهت درآوردن فيله ها, ماهي را به شكم روي تخته آشپزخانه قرارداده (پشت ماهي به طرف سمت راست شما باشد)وبا يك چاقوي تيز از قسمت پشت در امتداد ستون فقرات برشي ايجاد نموده تا به استخوان كمر ماهي برسد

سپس ماهي را به يك طرف خوابانده در امتداد شكاف برانش وعمود بر شكاف اول شكافي ديگر ايجاد نموده واز طرف سر طوري چاقو را روي استخوانهاي ماهي بطرف دم حركت دهيد تا فيله يك طرف جدا شود وبراي فيله طرف ديگر ماهي عمل اول را تكرار كنيد در حين عمل ماهي را ثابت نگهداريد

استخوانهاي بزرگ ماهي را براحتي مي توان درآورد,در مورد استخوانهاي ريز مي توانيد با جدا كردن غشاي اتصال استخوانها با چاقو آنرا جدا كنيد

در صورت تمايل جهت كندن پوست ماهي مي توانيد اين فيله ها را كمي روي شعله گاز حرارت دهيد. دراينصورت كندن پوست آسانتر است

روشهاي كلي طبخ آبزيان

آب پزكردن

صحيح ترين روش براي طبخ ماهي , آب پز كردن آن در آب , شير, يا هر نوع مايع ديگراست.براي اين منظور بايد ما هي در حرارت زير نقطه جوش پختـه شود, يعني هرگز آب يا شيـر داخل ظرف نجوشد . معمولاً زمان لازم براي طبخ ماهي با اين روش كمي طولاني تر از روشهاي ديگر است. پس از آب پز كردن ماهيـان استخواني , با كمك چنگال استخوان هاي موجود را جدا كرده و از گوشت خالص ماهي در تهيه خوراك هاي مختلف از جمله كتلت , كباب كوبيده , استانبولي , پلو , ماكاروني وغيره همانند گوشت گوساله وگوسفند استفاده نمائيد

سرخ كردن ماهي

اين روش طبخ براي ماهيهاي كوچك كه گوشت نرم ولطيفي دارند مناسب است .بهتر است از روغن مايع استفاده شود.اين ماهي ها را ميتوان به وسيله سبزي هاي معطر و ادويه مزه دار كرد

جوشانيدن

اين روش منحصراً براي سوپ بكار مي رود. اين روش سبب ميشود تمام عطر وطعم ماهي به سوپ منتقل گردد , به همين منظور ماهي را بعد از تميز كردن وكندن فلسها درسته با استخوانها وزوائد (بدون امعاء واحشاء) بكار مي برند

بخارپز

ماهي را روي يك بشقاب يا كاغذ آلومينيومي كه روي آنرا كره ماليده ايد قرارداده وسپس آن را روي ظرفي كه در آن آب به آهستگي مي جوشد بگذاريد تا بتدريج با بخار آب پخته شود. در این نوع طبخ ، ماهـي بايد تازه بوده وبه اندازه كافي به آن ادويه وسس اضافه گردد. اگر از ادويه وسس مناسب استفاده نشود, ماهي طبخ شده از مزه وطعم چنداني برخوردار نخواهد بود

طبخ آرام وسرخ كردن ماهي درفر

دراينگونه طبخ , تمامي ماهيها را در فر قرار ميدهيم . گاهي ماهي برروي بستري از انواع سبزيجات معطر قرار مي گيرد وگاهي نيز در سوپ ماهـي وهمچنين كره وروغن مايع پخته مي شود. درجه فررا در حد متوسط قرار داده تا ماهيها به آرامي پخته شوند

كباب كردن ماهي

ماهيهاي كوچك وچاق مانند قزل آلا، بچه آمور يا كپور براي كباب كردن مناسب تر هستند براي اين منظورنخست بوسيله چاقو دردو طرف ماهي بطور مورب چند برش ايجاد كرده وحدود 5 دقيقه آن را در مايع نمك ، فلفـل وآبليمو قرار مي دهيم وسپس به ماهـي روغن مايع ماليده , هر طرف ماهي را نزديك به 10 دقيقه روي آتـش كباب مي كنيم وقتي كه رنگ ماهي كمي تيـره شد، استخوان ستون فقرات به راحتي از گوشت جدا مي شود وماهي كاملاً پخته وآماده سرو خواهد بود

ريزه كاري هاي غذاي ماهي

به هنگام پخت ماهي ، نخست به ماهي نمك بزنيد،سپس ماهي را سرخ يا كباب کنید براي آنكه به هنگام سرخ شدن ماهـي به ظرف نچسبد، نخست روغن را كاملا داغ کنید سپـس ماهي را از قسمت گوشت آن در روغن قرار دهيد. اگر ماهي را نخست از قسمت پوست آن در روغن قرار دهيد باعث جمع شدن ماهي مي شود  خوردن ماهي هايي كه رنگ گوشت آنها به طور كامل زرد يا سياه است ، به معده آسيب رسانده و باعث روان شدن شكم ميشود  به هنگام خوردن گوشت ماهي، روي آن آب ليمو ترش تازه بريزيد. اين كار بوي ماهي را از بين برده و از بروز بيماري هايي كه بدليل كهنگي گوشت بوجود مي آيد ، جلوگيري ميكند  براي از بين بردن بوي ماهي در آشپزخانه، به هنگام پخت ماهي كمي پوست پرتقال يا ليمو عماني روي حرارت قراردهي  پس از پاك كردن ماهي،دست هاي خود را با آب ليمو و نمك بشوييد. با اين كار دست شما بوي ماهي به خود نميگيرد

نکاتي چند در زمينه آماده سازي ، طبخ و نگهداري ماهي و آبزيان

نحوه آماده کردن و طبخ ماهي و آبزيان تاثير مهمي بر خواص تغذيه اي آنها دارد توجه داشته باشيد که آلودگي اوليه ماهي و آبزيان تاثير مهمي در بهداشت آنها دارد بنابراين در نگهداري اين محصولات غذايي چه در خانه و چه در مراکز صيد و فروش و نيز به هنگام حمل و انتقال آن رعايت نکات بهداشتي ضروري است چنانچه آماده سازي و طبخ ماهي و آبزيان نامناسب باشد موجب هدر رفتن قسمت مهمي از خواص تغذيه اي آنها مي شود.

براي آماده سازي و طبخ آبزيان بهتر است به نکات زير توجه نماييد :

1 - براي طبخ بهتر است ماهي را به قطعات نازک تقسيم نماييد تا حرارت به صورت يکنواخت به تمام قسمت هاي گوشت ماهي برسد

2 - از مصرف نمک زياد در هنگام طبخ به قطعات ماهي خودداري نمایید

3- ماهی يخ زده را هرگز در داخل آبجوش يا گرم قرار ندهيد زيرا ارزش تغذيه اي آن به مقدار زيادي کاهش مییابد

4 - برای طبخ ماهي و آبزيان فريز شده (يخ زده) بايد حتماً چند ساعت آن را در يخچال نگهداري کنيد تا يخ آن کاملاً ذوب شود و سپس اقدام به طبخ نمایید

5 - قبل از فريز کردن ماهي بايد حتما شکم آنرا تخليه نموده و آنرا بخوبي تميز کرده و شستشو دهید.

6 - از قرار دادن ماهي تميز نشده و نشسته در فریزرز جدا خودداري کنید.

7- چنانچه عادت به مصرف ماهي سرخ کرده داريد بهتر است از حرارت بالا جهت سرخ کردن آن استفاده نکنید.

از مصرف روغن زياد به هنگام سرخ کردن ماهي جدا خودداري نمایید

براي سرخ کردن ماهي و آبزيان بايستي از روغن مايع مخصوص سرخ کردن استفاده کنيد و روغن حاصل از سرخ کردن ماهي و آبزيان را به دور بريزيد و از چند بار حرارت دادن روغن جدا خودداري نمایید بهتر ر است براي حفظ سلامت هر چه بيشتر خود را به تدريج به مصرف ماهي بخار پز, کباب شده يا آب پز عادت دهيدماهي و آبزيان به علت دارا بودن خواص تغذيه اي بسيار مناسب و مفيد, تاثير مهمي در پيشگيري از بيماريها دارند پس بهتر است دو بار در هفته در برنامه غذايي همه افراد گنجانده شود.

مقدمه

منشا تکاملی جانوران نامشخص است. در اشتقاق یافتن آنها از آغازیان عالی تقریبا تردیدی وجود ندارد. اما در حال حاضر تعیین گروهی از آغازیان که اجداد مستقیم جانوران بوده‌اند غیر ممکن است. بیشتر جانوران مانند اغلب گیاهان دارای ساختمان پرسلولی و پیچیده‌ای هستند که دارای بافتها و اندامهای مختلف هستند. زیر شاخه مهره‌داران پیشرفته‌ترین جانوران محسوب می‌شوند.

خصوصیات زیر شاخه مهره‌داران

بدن دارای سر ، تنه و دم است. اسکلت داخلی دارند و مغز در داخل جمجمه محصور است. جنین نوتوکورد دارد و جانور بالغ دارای نوتوکورد و یا ستون فقرات است. آبششهای حلقی یا شش دارند. دستگاه گردش خون بسته است. قلب دارند و خون دارای گلبولهای سفید و هموگلوبین در گلبولهای سرخ است. دستگاه لنفاوی دارند. دارای کبد و دستگاه و غده‌های داخلی پیشرفته هستند. حدود 50 هزار گونه دارند. این زیر شاخه جزء شاخه طنابداران است. از آنجا که این شاخه شامل انسانها و جانورانی است که اهمیت زیادی برای انسان دارند از هر نظر جالب توجه‌تر از بقیه شاخه‌های جانوری هستند.

رده بندی مهره‌داران

رده ماهیهای بدون آرواره

ساکن آب شیرین و یا دریازی هستند، اسکلت غضروفی دارند. نوتوکورد در تمام طول عمر باقی می‌ماند. دهانشان بادکش مانند است. فاقد باله‌های زوجی هستند. قلب دو حفره‌ای است. دفع مواد زاید در حالت لاروی پرونفریک و در حالت بلوغ مزونفریک است. 50 گونه دارند. از این رده می‌توان به انواع مار ماهیها اشاره کرد.

رده ماهیهای غضروفی

کوسه ماهیها ، ری‌ها و اسکیتها جزء این رده هستند. دریازی هستند و نوتوکورد تغییر شکل یافته در جانور بالغ وجود دارد. در پوست دندانه یافت می‌شود. قلب دو حفره‌ای است و دفع مزونفریک است و 600 گونه دارند.

رده ماهیهای استخوانی

ساکن آب شیرین و یا دریا هستند. در بیشترشان نوتوکورد باقی نمی‌ماند. در پوست پولکهای جلدی دارند. دارای شش یا مثانه شنا هستند. قلب دو حفره‌ای است و دفع مزونفریک است و 25 هزار گونه دارند. ماهی قزل‌آلا و ماهی آزاد جزء این رده هستند.

تاریخچه ایکتیولوژی 5 : مارکوس الیسر بلوخ

    نخستین تلاش ها پس از آرتدی مدیون مارک الیسر بلوخ ( 1723 - 1799 ) است .

جالب است که وی تا سن 56 سالگی چیزی در مورد ماهیان به چاپ نرساند !

اما آنچه بلوخ پس از آن ارائه کرد آنقدر ارزنده بود که به 56 سال خاموشیش می ارزید !

 Marcus Elieser Bloch یک پزشک و طبیعی دان یهودی آلمانی بود .

وی نه تنها به نام ترین ماهی شناس یا ایکتیولوژیست قرن هجدهم (18) است ، بلکه معروفیت وی تمام تاریخ ماهی شناسی را تحت تاثیر قرار داده است .

مارکوس بلوخ ، بین سال های 1782 تا 1795 کتابی 12 جلدی و نگارین (مصور ) و بسیار زیبا و همانقدر علمی در باره ماهیان جهان منتشر نمود .

کتاب یاد شده که Ichthyologiae یا Allgemeine Naturgeschichte der Fische  نام داشت در واقع دانشنامه ( دایره المعارف ) و به بیان بهتر ، اطلس ماهیان جهان بود .

چنین نقل شده که یکی از ثروتمند ترین شاهزاده (پرنسس) های آلمان هزینه انتشار این کتاب را پرداخته بود .

کتابی که در موردش خواندید ، مدت ها تنها منبع استاندارد کسانی بود که می خواستند در مورد ماهیان دنیا چیزی بیاموزند .

کتاب ایکتیولوجیا برای بیش از 20 سال یگانه و منحصر به فرد باقی ماند .

   3 جلد نخست این کتاب به بررسی ماهیان آلمان می پرداخت و جلدهای 4 تا 12 ماهیان سایر نقاط جهان را توصیف می کرد .

نویسنده همچنین سعی کرده بود که به غیر از نام علمی ، اسامی ماهیان را به چند زبان گوناگون در کنار عکس هر ماهی بنویسد .

    پس از مرگ بلوخ ، یکی از شاگردانش به نام یوهان اشنایدر یا Johann Gottlob Schneider (1750 – 1822 ) کتاب بلوخ را باز نگری نمود و آن را با عنوان Systemae Ichthyologiae  و به نام خود مارکوس بلوخ منتشر کرد .

کتاب باز نویسی شده اشنایدر 1519 گونه را شرح می داد .

امروزه 1500 گونه ای که بلوخ طی 20 سال از سر تا سر دنیا برای مطالعه گرد آورده بود در موزه تاریخ طبیعی دانشگاه هامبولت در برلین یا ''Museum für Naturkunde der Humboldt Universität" ، نگهداری می شود .

نگفتن این نکته بی انصافیست که در آن زمان چنین مجموعه وسیعی از ماهیان در دنیا بی مانند بود !

پرسش : به راستی چرا هنوز پس از این همه سال کلیه کارهای یک ماهی شناس از نمونه های فیکس شده تا یادداشت ها و نقاشی هایش درکشورش نگهداری می شود ؟

و چرا در مملکت ما چنین کارهایی رسم نیست ؟

                                                                                                                بدرود

ماهيان كه در ميانگين حرارتي 7 تا 17 درجه سانتيگراد به خوبي رشد مي كنند را تحت عنوان ماهيان سرد آبي شناسايي مي نمايند بيشتر اين ماهيان را خانواده آزاد ماهيانsalamonidae بوده و مشتمل بر ماهيان آب شيرين و ماهيان مهاجر موجود در نيم كره شمالي مي باشند.

امروزه گونه هاي مختلف ماهيان در كشورهايي كه داراي شرايط آب و هوايي مناسب رشد اين ماهيان در كشورهايي كه داراي شرايط آب و هوايي مناسب رشد اين ماهيان مي باشند پرورش داده مي شود. گوشت اين ماهيان بسيار لذيذ بوده و از نظر اقتصادي از جمله ماهيان با ارزش خوراكي محسوب مي گردند.

اغلب گونه هاي مختلف آزاد ماهيان در اين دسته جاي گرفته تقريبا بيشتر انواع اين ماهيان به منظور حفظ ذخاير منابع آبي صيد ورزشي توليد گوشت تكثير و پرورش داده مي شوند.

از اختصاصات ويژه اين ماهيان وجود دندان در دهان فلسهاي ريز نقره فام دهاني نسبتا بزرگ ، باله مخرجي كوتاه، يك باله چربي كوچك، در روي ساقه دمي همو سرك است.

قزل آلاي رنگين كمانoncorhynchus  mykiss    :

نام علمي ماهي قزل آلاي رنگين كمان salmo  gairdneri richبوده است كه با توجه به شباهت تاكسونوميك آن به گونه oncorhynchus  mykiss يا آزاد ماهيان كبير به تبديل و مورد تصويب دانشمندان قرار گرفت.

قزل آلاي رنگين كمان در سراسر جهان منتشر گرديده و بدون شك بعد از ماهي كپور عمده تر ين و قديمي تر ين ماهي پرورش محسوب مي گردد و همچنين اين ماهي يكي از مهمترين ماهيان براي صيد ورزشي قلمداد مي گردد.

عليرغم تحقيقات وسيع و همه جانبه اي كه در سطح جهاني بر روي اين ماهي صورت گرفته است ، ماهي شناسان در خصوص نام علمي اين ماهي اتفاق نظر نداشته اند و تاكنون بيش از 30 نام علمي براي اين ماهي پيشنهاد گرديده است.

حدود 80 سال قبل ريگان Raygan پيشنهاد داد كه ماهيان قزل آلاي وابسته به اقيانوس كبير با توجه به اندازه و شكل بين دو چشم آنها رده بندي گردد( كيابي -1372)

تجارب قبلي دانشمندان نيز حاكي از آن است كه DNAميتو كندري زل آلاي رنگين كمان شباهت زيادي بهDNA ميتو كندري ماهي آزاد اقيانوس كبير در مقايسه با ماهي آزاد اقيانوس اطلس دارد . اين شباهت به شاه ماهي آزاد اقيانوس كبير حتي به مراتب بيشتر از شباهت آن بهDNA ميتو كندري ماهي قزل آلاي قهوه اي است.

در سال 1988 جامعه شيلاتي آمريكا  American  fisheries  society نام جنس را براي ماهي قزل آلاي رنگين كمان پيشنهاد داد . پس از اينكه معلوم شد ماهي قزل آلاي رنگين كمان تقريبا تمامي ويژگيهاي ماهي آزاد كامچاتكا را دارد نام علميoncorhynchus  mykiss براي آن پيشنهاد گرديد تا جاي نام علمي Salmo  gairdneri rich را بگيرد .

  برخي از ويژگي ها و خصوصيات ماهي قزل آلاي رنگين كمان:

1- ماهي قزل آلاي رنگين كمان به مراتب آسانتر از قزل آلاي خال قرمز نسبت به محيط سازگاري حاصل نموده تمايل بيشتري به اهلي شدن داشته و از غذاي دستي آسانتر استفاده مي نمايد.

2- اين ماهي به درجه حرارت هاي بالا و كمبود اكسيژن مقاوم بوده و در آبهايي كه به اندازه كافي تجديدي گردد مي تواند درجات 20 الي 22 درجه سانتي گراد را تحمل نمايد.

3- قزل آلاي رنگين كمان نسبت به بيماريها و بخصوص بيماريfurunculosis به مراتب مقاومتر مي باشد .

4- نمو تخم در مدت كوتاهتر انجام شده و رشد آن سريعتر است. اين ماهي گوشتخوار مي باشد فلذا ماهيان كمتري را شكار مي نمايد اين ماهي از انواع كرمها و نرم تنان تغذيه ميكند و اين موجودات را در بستر آبگير جستجو مي نمايد .از همين طعمه ها براي صيد ورزشي استفاده مي كنند .

5- اين ماهي داراي رشد سريع مي باشد و در صورتي كه خوب تغذيه شوند و در يك سالگي به وزن 100 گرم و در سالگي به 250 الي 300 گرم و در چهار سالگي به 40 الي 45 سانتي متر مي رسد حداكثر وزن آن به 7 كيلو و حد اكثر طول گزارش شده به 70 سانتي متر است. اين ماهي نسبت به whirling  diseaseبيماري حساس مي باشد و گوشت آن از حيث كيفيت نازلتر از گوشت قزل آلاي خال قرمز مي باشد.

6- ماهي قزل آلاي رنگين كمان مناسب تر ين ماهي سرد آبي جهت پرورش مي باشد بطوريكه آسانتر به غذاي دستي عادت كرده و نسبت به درجه حرارت و كيفيت آب كمتر حساس مي باشد و بدين جهت در سراسر دنيا اساسي تر ين ماهي آزاد مورد پرورش جهت تغذيه مي باشد. از اين ماهي مي توان جهت ماهي دار كردن آبگير هاي طبيعي استفاده نمود .

مهاجرت:

خيلي از ماهيان آب شيرين ساكن مي باشند اردك ماهي در يك منطقه محدود اقامت مي كند مخصوصاً در دوران جواني . يك دسته سيخ باله يا يك جفت لاي ماهي اغلب در محل مورد علاقه خود براي مدتهاي طولاني باقي مي مانند و معمولاً به هر سنگ و مخفيگاه در آن منطقه آشنا مي باشند . ماهيان مهاجر در مقايسه به سفرهاي طولاني دست مي زنند مخصوصاً قبل يا بعد از فصل توليد مثل گروههايي از ماهيان جهت تخم ريزي به بالي رودخانه مهاجرت مي كنند عده اي به پايين رودخانه . ماهيان خاوياري آزاد به بالاي رودخانه مي روند علت مهاجرت ماهي ها هورمون هايي است كه توسط بلوغ غدد جنين ترشح مي شود. آنها در اين هنگام داراي احساسات جديدي ميشند . بصورتي كه ديگر قادر به تحمل محيط اطراف خود نبوده و نياز مبرمي به عوض كردن جايگاه خود را دارند اين ماهيان جهت پيدا كردن مكانهاي مناسب دست به مهاجرت مي زنند .

آزاد ماهيان و از جمله ماهي قزل آلا ي رنگين كمان قدرت فوق العاده اي در به خاطر سپردن محيط آبهاي محل تولد خود دارند .

بطور كلي زندگي ماهي قزل آلا ي رنگين كمان شبيه ماهي قزل آلا مي باشد دوره تخم ريزي از اواخر زمستان تا اواخر بهار بوده و تعداد تخم ها بين 1 تا 5 هزار عدد مي باشد بچه ماهيان تقريبا زماني كه 15 سانتي متر طول دارند داراي 11-12 عدد لكه هاي تيره رنگ بر روي بدن مي باشند( جنسيت و توليد مثل)2/17

مشاهداتي كه در خصوص قزل آلاي رنگين كمان و قزل آلاي خال قرمز انجام گرفته است گوياي اين نكته مي باشد كه قزل آلاي رنگين كمان ، قزل آلاي خال قرمز را از محل خويش دور مي سازد . اين ماهي مناطقي از رودخانه را انتخاب كرده و تحت تسلط خويش قرار مي دهد.

قزل آلا ي رنگين كمان در مقابل تغييرات درجه آب اكسيژن آب زياد حساس نمي باشد در صورتيكه ماهي قزل آلاي خال قرمز نسبت به تغييرات فوق الذكر و همچنين نوسانات مواد غذايي حساسيت خاصي از خود نشان مي دهد . اين ماهي بعد از سازش تدريجي مي تواند به خوبي در آب اقيانوس زندگي كند .

امروزه پرورش اين ماهي در دريا در سبد هايي محصور صورت مي گيرد كه جمعيت هايي از ماهي ها از همين سبدها فرار كرده به دريا راه يافته اند قزل آلا ي رنگين كمان در شرايط طبيعي در آب شيرين و مناطق معتدل كه حرارت در تابستان حدود 12 درجه سانتي گراد است زندگي مي كند اين ماهي در شرايط خوب پرورش مي تواند نوسانات صفر تا 25 درجه سانتي گراد را تحمل نمايد.

تاكنون مطالعات بسيار زيادي بر روي اصلاح نژاد قزل آلاي رنگين كمان صورت پذيرفته است. 

جنسيت و توليد مثل:

جنس نر و ماده قزل آلاي رنگين كمان از لحاظ ظاهري شبيه به هم مي باشد فصل توليد مثل با بلوغ جنسي رنگ نرها غليظتر ده و تغييرات قابل ملاحظه اي در نرها ايجاد مي شود در خارج از فصل تخم ريزي غدد جنس كاملاً كوچك هستند و فقط با نزديك شدن فصل توليد مثل بزرگ شده و كيسه مواد تخم و اسپرم را به وجود مي آورد

نكته : با اين كه بلوغ غدد جنسي توسط هورمونها كنترل مي شود ولي قبل از انجام تخم ريزي آب بايد داراي دماي مناسب باشد.

تخمك ها و اسپرم ها آزادند و در آب رها شده و لقاح در آنجا صورت مي گيرد و تخم شفاف كه كمي از آب سنگينتر بوده و قدري چسبناك هستند تا توانند به سنگها و گياهان متصل شوند را به وجود مي آورند.

قابليت رشد و مقاومت ماهيان اصلاح شده افزايش يافته است بطوري كه آنرا براي پرورش مصنوعي و با غذاهاي كنتسانتره بخوبي مهيا ساخته است محل طبيعي زندگي اين ماهي در قسمتهاي علياي رودخانه ها و درياچه هاي خنك و در محيطي كه سرشار از اكسيژن و غذاي كافي است مي باشد.

اين ماهي ظريف، عصبي،  فوق العاده چالاك است . داراي عكسس العمل هاي شديد مي باشد گوشت اين ماهي فوق العاده لذيذ و خوش طعم و داراي رنگي زيبا مي باشد كه اين مطلب باعث علاقه ماهيگيران ورزشي به اين ماهي شده است. 

رنگ بدن :

پوست و اندام شفاف و گلگون و از فلسهاي ريزي پوشيده شده است رنگ آن در رودخانه هاي مختلف تغيير مي كند و در رودخانه هايي كه در سايه واقع گرديده است بسيار تيره رنگ مي گردد.

از اهم مشخصات ديگر آن داشتن دندان هاي ريز در دهان و باله چربي بالاي ساقه دمي است.

ماهياني كه معمولاً در لايه هاي بالايي آب زندگي مي كنند داراي بدن و فلسي نقره اي هستند . اين رنگ به خاطر انعكاس نور از بلورهايي بي رنگ و ميكروسكوپي به نام كوانينCUANIN